Loading
  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5
  • 6
  • 7
  • 8
  • 9
  • 10
  • 11

Powstanie Wielkopolskie w Babimoście

8

Franciszek Rychły (1894-1919) – Powstaniec Wielkopolski.

 

24 stycznia 1919 roku oddział powstańców wielkopolskich zajął bezkrwawo Babimost oraz Podmokle Wielkie i Małe. Powstańcy zdobyli część naszej dzisiejszej gminy, wchodząc tu od strony wschodniej, od wyzwolonej już w większości Wielkopolski. Babimost tak jak Podmokle Małe i Wielkie, w przeciwieństwie do np. Wolsztyna i Zbąszynia, nie broniły się przed powstańcami. Wydarzenia z tego czasu opisał niemiecki nauczyciel Bensch z Podmokli Małych w kronice szkoły ewangelickiej. Zapis jest ze zrozumiałych względów stronniczy i dokumentuje niechęć niemieckiego nauczyciela do Powstania Wielkopolskiego.

 

8

Kopia kroniki szkolnej. [tłumaczenie z języka niemieckiego Małgorzata Waberska]:

 

1919.

Powstanie Polskie.

Niestety naszemu sąsiedniemu miastu Babimostowi nie zostało oszczędzone zawarcie znajomości z Polakami: 24 stycznia Babimost został zajęty przez 400 Polaków. Winę za to ponoszą mieszkańcy, którzy przez swoją obojętność nie zadbali o to, aby Babimost otrzymał obronę militarną. Nawet nie stworzono kompanii obronnej, która przecież w każdym w miarę niemieckim mieście była bezzwłocznie sformowana. ... Teraz mogliśmy pojechać do Babimostu jedynie z polskim dowodem osobistym. .... Wszyscy młodzi Polacy musieli teraz oczywiście stawić się u powstańców. ... Jak szczęśliwa była teraz polska ludność. Przed ich domami powiewała dumnie polska flaga, nawet jeśli była ona tylko z papieru. Ale ten splendor niedługo dobiegł końca.

12 lutego Babimost został znowu zdobyty przez Niemców i tak też skończyła się ta polska chwała w naszej wsi. Podczas walk w okolicy poległo kilku polskich żołnierzy z naszej wsi. Zaraz na początku pod Zbąszyniem zginął polski gospodarz i jego szwagier.

 

8

Nądnia koło Zbąszynia, miejsce pamięci Zwycięskiego Powstania Wielkopolskiego na Trasie szlaku Powstania Wielkopolskiego (1919) w Regionie Kozła.

 

Wspomniany przez kronikarza „polski gospodarz i jego szwagier” to Michał Mazur, gospodarz rolny z Podmokli Małych nr 11 i Franciszek Rychły z Podmokli Wielkich nr 59, którzy zginęli razem już 11 stycznia 1919 roku w Nądni w walkach o Zbąszyń. Franciszek Rychły służył wcześniej w niemieckim 1 pułku saperów kolejowych na I wojnie światowej i wróciwszy po zakończeniu wojny do domu w Podmoklach, zgłosił się razem ze szwagrem Michałem Mazurem dobrowolnie w szeregi powstańców wielkopolskich. Franciszek Rychły zginął w wieku 24 lat, a Michał Mazur miał 38 lat i pozostawił żonę i pięcioro dzieci. W Nądni ustawiono głaz z napisem upamiętniającym dwóch „Powstańców z Podmokli”, którzy tu polegli – niestety nie zamieszczono ich nazwisk.

 

8

Nądnia, głaz pamięci Powstania Wielkopolskiego.

 

W Babimoście powstańcy mieli swoją kwaterę między innymi w domu Andrzeja Chudzickiego przy ówczesnej ulicy Brójeckiej nr 9 tuż obok mostu Miejskiego, dziś nieistniejący budynek na narożniku ulic Piłsudskiego i Dworcowej. Andrzej Chudzicki był członkiem babimojskiego Bractwa Kurkowego i sympatyzował z powstańcami, za co został później wydalony z Niemiec i zamieszkał w polskim już Zbąszyniu.

 

8

Babimost, widokówka powstała w latach tuż przed Powstaniem Wielkopolskim. Na pierwszym planie most Miejski nad kanałem Gniłej Obry, narożnikowy dom z restauracją Andrzeja Chudzickiego – jedna z kwater powstańców, a z tyłu widoczne dwie wieże kościoła pw. św. Wawrzyńca.

 

8

Nad wejściem do restauracji widoczny napis: „Andreas Chudzicki” i lampa gazowa.

 

8

Rozporządzenie babimojskiego komendanta powstańców w języku niemieckim, wydane 2 lutego 1919 roku – obwieszczenie ogłoszono ustnie tego samego dnia – podpieczętowane miejską pieczątką policji w Babimoście: Noszenie mundurów, płaszczy i czapek przez mieszkańców, którzy nie należą do polskiego wojska, jest natychmiast zabronione.

 

8

Karta pocztowa napisana w 1915 roku przez Franciszka Rychłego do swojej dwa lata starszej siostry Marii Rychłej. Nadawca: Pionier Rychly. Eisenbahn Regiment I. Rekruten Depot. Berlin Schöneberg, dnia 13.2.1915. Kochana Siostro, ja jestem do tego czasu Bogu Dzięki zdrowy, czego wam wszystkim życzę. Mi idzie do tego czasu dosyć dobrze. Kochana Siostro, pisz mi czy jesteście w domu wszyscy zdrowi. Teraz pozdrawiam was wszystkich mile i serdecznie. F. Rychly. Proszę odpisz.

 

 

Aleksander Waberski

styczeń 2024

 


 

 

Brackie Insygnia

Kontakt

 

 
     KURKOWE BRACTWO STRZELECKIE
                   W BABIMOŚCIE
 
    66-110 Babimost, Kargowska 54
    www: http://www.kbsbabimost.pl
    mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie obsługi JavaScript.  

                         

Iban: PL 74 2030 0045 1110 0000 0302 7210

SWIFT/BIC: GOPZPLPW

Zaproszenia / Życzenia